Cursus: Ideologische tegenstellingen in de hedendaagse politiek

De roep om coherente politieke visies is groter dan ooit. Tegelijk worden politieke visies gewantrouwd. De tijd van de grote ideologieën lijkt voorbij. Terwijl oude partijen hun ideologische kompas verliezen, kiezen nieuwe partijen elementen uit een veelheid aan ideologische stromingen. Klassieke links-rechts-tegenstellingen lijken steeds minder van belang, maar soms worden oude ideologische thema’s – de zuiverheid van het volk, de invloed van kwaadaardige elites – weer van stal gehaald. Partijen richten zich steeds vaker op één of slechts enkele thema’s, terwijl grote vraagstukken als het klimaat, energie, digitalisering en migratie een samenhangende visie vragen. Hoe lopen nu de ideologische scheidslijnen? Waar liggen de oriëntatiepunten in hedendaagse politieke conflicten?

De geschiedenis leert dat ideologieën ons ertoe aanzetten de wereld niet te accepteren zoals die is, met alle mogelijke goede en kwalijke gevolgen van dien. Zo bezien zal de behoefte aan – en de noodzaak van het begrijpen van – ideologieën niet snel verdwijnen.

Tijdens deze cursus verdiep je je in de aard en herkomst van klassieke en recente politieke ideologieën. Daardoor:

• Ontwikkel je je politiek-historische sensitiviteit.
• Krijg je inzicht in de veranderende beweegredenen van politici en hun achterbannen.
• Leer je bestaande maatschappelijke en politieke verhoudingen begrijpen om daarin effectief te kunnen bemiddelen.

Deze cursus heette voorheen ‘Cursus Van Liberalisme tot Populisme: Inzicht in het Hedendaagse Ideologische landschap’.

Na deelname aan deze verdiepingscursus:

• Begrijp je hoe ideologieën als populisme, liberalisme en conservatisme politieke besluitvorming sturen.
• Heb je inzicht gekregen in ideologisch gedreven politiek in verleden en heden.
• Kan je de intellectuele en normatieve achtergronden duiden van politiek en beleid.
• Weet je hoe je historisch gegroeide politieke taal en communicatie kunt begrijpen.
• Ontvang je een officieel certificaat van deelname.

Deze cursus is speciaal ontwikkeld voor iedereen die wil uitstijgen boven de politieke waan van de dag, bijvoorbeeld:

• politiek adviseurs
• raadsleden
• griffiers
• journalisten
• speechschrijvers
• (lokale) politici
• bestuurders en ambtenaren van (semi-)overheidsinstellingen
• medewerkers van NGO’s
• politieke advies- en communicatiebureaus
• planbureaus, - beleidsmedewerkers van ministeries.

Voor deelname aan deze cursus is geen specifieke vooropleiding nodig. Wel gaan we er vanuit dat je hbo/wo werk- en denkniveau hebt.

Tijdens de bijeenkomsten verdiep je je in de aard en herkomst van klassieke en recente politieke ideologieën. Zo krijg je antwoorden op vragen zoals:

• Wat is ideologie?
• Hoe en waar zie ik ideologie doorwerken in politiek en beleid?
• Wat is inhoud en ontwikkeling van klassieke ideologieën zoals socialisme, liberalisme en conservatisme?
• Welke oude ideologische thema’s verschijnen in een nieuwe gedaante?
• Welke nieuwe ideologieën ontstaan er op dit moment?
• Zijn we beter af zonder ideologie, of kunnen we niet zonder ideologie?

De middagbijeenkomsten tijdens deze cursus kennen steeds dezelfde opbouw:

• In een interactieve vorm bespreken vooraanstaande historici hoofdthema’s uit de cursus.
• Met de docent bespreek je historische en actuele bronnen en wetenschappelijke literatuur.
• Aan de hand van casussen die de cursisten inbrengen vergroten we ideologisch inzicht in hedendaagse politieke conflicten.

De lezingen worden gegeven door ervaren docenten van de afdeling Politieke geschiedenis van de Universiteit Utrecht en vinden plaats op een goed bereikbare, historische locatie in de Utrechtse binnenstad. Naast de lezingen ontvang je een reader met een selectie aan klassieke teksten en relevante wetenschappelijke literatuur. Er is tijdens de bijeenkomsten veel ruimte voor inbreng van eigen ervaringen en voorbeelden. Het seminar over de lezing, literatuur en casussen wordt begeleid door hoogleraar Politieke Geschiedenis Ido de Haan van de Universiteit Utrecht.

Er zijn 5 bijeenkomsten van 13.00 - 17.00 uur. Deze vinden ongeveer eens in de drie weken plaats. Per bijeenkomst heb je 2 tot 4 uur voorbereidingstijd nodig.

Tijdens de bijeenkomstem is er steeds veel ruimte voor inbreng van eigen ervaringen en voorbeelden. Deelnemers brengen eigen casussen in vanuit hun dagelijkse praktijk, zodat theorie en actualiteit met elkaar verbonden worden.

• De bijeenkomsten vinden plaats op Janskerkhof 3, een goed bereikbare, historische locatie in de Utrechtse binnenstad.
• De cursus wordt uitsluitend fysiek gegeven, online deelname is niet mogelijk.

De docenten die vanuit de Universiteit Utrecht onderwijs voor professionals verzorgen, zijn inhoudelijk sterk onderlegd en actief betrokken bij relevant, actueel onderzoek binnen hun vakgebied. Ze combineren academische diepgang met een scherp inzicht in de praktijk, waardoor ze de leefwereld van deelnemers goed begrijpen.

De uitstekende didactische vaardigheden van onze docenten zijn specifiek afgestemd op hoe professionals leren: praktijkgericht, interactief en toepasbaar. Bovendien hechten zij veel waarde aan samenwerking en creëren zij een leeromgeving waarin dialoog, kennisuitwisseling en co-creatie centraal staan.

Heb je nog vragen over dit programma? Kijk dan eerst of deze hieronder in onze FAQ-lijst staat.

Staat je vraag er niet tussen? Neem voor vragen over deze cursus contact op met de contactpersoon hieronder.

Heb je een algemene vraag over Onderwijs voor professionals aan de Universiteit Utrecht? Dan kun je het beste contact opnemen door een e-mail te sturen naar: professionals@uu.nl. Of je kunt ons op werkdagen bellen via: 030-253 1018.

Heb je vragen over je loopbaan of over een opleiding? Dan helpt onze opleidingsadviseur Leven Lang Ontwikkelen Afke van der Velden je graag verder via: a.i.s.vandervelden@uu.nl.

‘’Hoewel volgens velen de tijd van de ‘grote verhalen’ voorbij is, zijn veel politieke debatten nog doordesemd met ideologie. Deze leergang heeft me geholpen ideologische elementen te herkennen. Het heeft me als plaatsvervangend griffier van een gemeenteraad ook taal gegeven om de verschillende raadsleden en/of fracties te kunnen adviseren, bijvoorbeeld bij het opstellen van een motie of amendement. De combinatie van theoretische / historische achtergrond enerzijds en de inbreng van casuïstiek van de deelnemers anderzijds verhoogt het leereffect en helpt concreet grip te krijgen op de soms abstracte stof. Like it or not: ideologieën doen er (nog steeds) toe…!’’

‘’De cursus Van Liberalisme tot Populisme heeft mij geholpen om een scherper beeld te krijgen van het hedendaagse ideologische landschap. Van socialisme, tot liberalisme, confessionalisme en populisme: ik heb geleerd hoe deze stromingen - met elk een rijke historische context - vandaag de dag terugkomen in veel vraagstukken waar ik in mijn werk mee te maken heb. Je bespreekt de historische achtergrond en past deze daarna toe op de hedendaagse realiteit. Daarnaast is het leuk om met een groep professionals, van alle leeftijden en achtergronden, casussen uit ieders werk te bespreken. Zo leer je meer over ieders vakgebied en leer je ook nog eens veel nieuwe mensen kennen!’’

Leuk dat je interesse hebt in deze cursus! Laat je interesse achter en ontvang als eerste een melding wanneer aanmelden mogelijk is.

Voor deze cursus is geen specifieke vooropleiding nodig. Wel gaan we er vanuit dat je hbo/wo werk- en denkniveau hebt.