Leergang Weerbare Democratie

In het kort
Academische inzichten over democratie, direct toepasbaar in je werk
Herken en adresseer democratische risico’s in je professionele rol
Werk aan actuele dilemma’s uit je eigen organisatie en praktijk
Ontwikkel een concreet actieprogramma voor democratische versterking
Docenten en gastsprekers uit wetenschap, beleid en journalistiek
  • Certificaat
  • 2.259 (onder voorbehoud)
  • Lessen in Nederlands
  • LocatieUtrecht
  • Start5 oktober 2026
  • Duur5 bijeenkomsten

Democratie is geen abstract ideaal, maar een dagelijkse praktijk. Haar weerbaarheid hangt af van hoe professionals omgaan met macht, verantwoordelijkheid en verschil.

Prof. dr. Annelien de Dijn - Hoogleraar Moderne Politieke Geschiedenis

Waar gaat deze leergang over?

In de leergang Weerbare Democratie richt je je op de vraag hoe democratische instituties, normen en waarden onder druk komen te staan, en welke rol professionals daarin spelen. Democratie is geen abstract ideaal, maar een dagelijkse praktijk waarin keuzes worden gemaakt, belangen botsen en verantwoordelijkheden worden afgewogen.

Tijdens de leergang verbind je actuele wetenschappelijke inzichten over democratische weerbaarheid met herkenbare professionele dilemma’s. Denk aan spanningen tussen politieke druk en uitvoerbaarheid, tussen transparantie en zorgvuldigheid, of tussen representatie en inclusiviteit.

Wat levert deze leergang mij op als professional?

Na afloop beschik je over een stevig inhoudelijk en analytisch kader om democratische waarden bewust te betrekken bij je professionele handelen. Je leert democratische risico’s eerder herkennen, deze bespreekbaar te maken binnen je organisatie en er effectief naar te handelen.

Je ontwikkelt:

  • Verdiepte kennis van democratische instituties, processen en normen
  • Inzicht in actuele bedreigingen zoals polarisatie, uitholling van instituties en verlies van vertrouwen
  • Vaardigheden om dilemma’s te analyseren en te vertalen naar handelingsopties
  • Een professionele houding die recht doet aan democratische waarden in complexe contexten

Concreet resultaat

Tijdens de leergang werk je aan een beknopt maar concreet actieprogramma voor de versterking van de democratie binnen jouw organisatie of professionele context.

Certificering

Na succesvolle afronding ontvang je een certificaat van deelname van de Universiteit Utrecht. Dit certificaat onderstreept dat je beschikt over actuele academische kennis en professionele vaardigheden op het gebied van democratisch handelen.

Is deze leergang iets voor mij?

De leergang is bedoeld voor professionals die in hun werk bijdragen aan, of direct betrokken zijn bij, het functioneren van de democratische rechtsstaat. De leergang is met name geschikt voor medior en senior professionals die in hun werk te maken hebben met maatschappelijke, politieke of institutionele spanningen.

Voorbeelden van functies en beroepsgroepen:

  • Beleidsmedewerkers en -adviseurs bij rijk, provincie en gemeente
  • Leidinggevenden en senior professionals bij uitvoeringsorganisaties
  • Medewerkers van vertegenwoordigende organen
  • Professionals binnen de rechterlijke macht en Hoge Colleges van Staat
  • Journalisten, redacteuren en onderzoeksjournalisten

Er zijn geen formele toelatingseisen. Affiniteit met maatschappelijke en democratische vraagstukken en relevante werkervaring zijn wenselijk.

Over de Universiteit Utrecht

Ga je deze opleiding volgen? Dan ben je verzekerd van hoogwaardig onderwijs aan onze breed georiënteerde, internationale onderzoeksuniversiteit. Daar komt bij dat wij als enige universiteit in Nederland wetenschappelijk onderzoek doen naar hóe professionals leren. Je bent er dus verzekerd van dat onze didactiek specifiek op jouw behoeften als professional is afgestemd.

Binnen onze opleiding voor professionals delen onze topwetenschappers hun actuele kennis met je. Doordat deelnemers tegelijkertijd hun praktijkkennis inbrengen ontstaan nieuwe inzichten die je als professional direct kunt gebruiken in je werk. Daarbij wordt je door deelname onderdeel van een relevant, professioneel netwerk.

Opzet van de leergang

Iedere bijeenkomst bestaat uit een academische inleiding, gevolgd door intervisie en gezamenlijke reflectie op actuele casuïstiek die deelnemers zelf inbrengen. Hierdoor ontstaat een leeromgeving waarin wetenschappelijke inzichten en actuele praktijkervaringen elkaar versterken.

Actualiteit

De inhoud van de leergang is niet statisch, maar beweegt mee met actuele ontwikkelingen in politiek, bestuur, rechtspraak en media.

Verdieping

Deze leergang is nadrukkelijk geen algemene introductie in democratie, maar een verdiepend programma voor professionals die hun rol in het versterken van de democratische rechtsstaat serieus nemen.

Wat gaan we doen?

Bijeenkomst 1 - De weerbare democratie

Wat verstaan we onder democratie, en waarom staat deze wereldwijd onder druk? In deze module verken je de fundamenten van de democratische rechtsstaat en de factoren die bijdragen aan haar veerkracht of kwetsbaarheid.

Bijeenkomst 2 - Luisteren naar de burger

Deze module richt zich op representatie, participatie en inclusiviteit. Hoe zorg je ervoor dat verschillende stemmen gehoord worden, en hoe ga je professioneel om met botsende belangen en ongelijkheid in invloed?

Bijeenkomst 3 - De kunst van het compromis

Polarisatie vormt een groeiende uitdaging voor democratisch functioneren. Je onderzoekt wat polarisatie betekent, hoe deze ontstaat en welke rol professionals kunnen spelen in het bevorderen van dialoog en compromis.

Bijeenkomst 4 - Transparantie en openheid

In deze module staat de controlerende rol van media en instituties centraal. Je verkent spanningen tussen openheid, zorgvuldigheid en verantwoordelijkheid, en wat dit vraagt van professionals.

Bijeenkomst 5 - De ideale democratie

De afsluitende module kijkt vooruit. Welke institutionele of maatschappelijke vernieuwingen zijn nodig om de democratie te verdiepen? En welke rol kun jij daarin spelen vanuit je professionele positie?

Actualiteit en praktijkinbreng

De leergang sluit nadrukkelijk aan bij actuele maatschappelijke en politieke ontwikkelingen. In iedere bijeenkomst is ruime aandacht voor de inbreng van eigen ervaringen, voorbeelden en dilemma’s van deelnemers. Hierdoor wordt het programma continu gevoed door de praktijk en blijft de inhoud actueel en relevant.

Tijdsinvestering

De leergang bestaat uit vijf bijeenkomsten van ieder vier uur. Daarnaast besteed je beperkte tijd aan voorbereiding en het uitwerken van een beknopt actieprogramma. De totale tijdsinvestering is overzichtelijk en goed te combineren met een fulltime functie.

Overzicht

Datum

Onderdeel

Tijden

Locatie

Docenten

Ma 5 okt 2026

De weerbare democratie

13.15 - 17.15 uur

Utrecht

Annelien de Dijn + gastspreker (ntb)

Ma 26 okt 2026

Luisteren naar de burger

13.15 - 17.15 uur

Utrecht

Annelien de Dijn + gastspreker (ntb)

Ma 9 nov 2026

De kunst van het compromis

13.15 - 17.15 uur

Utrecht

Annelien de Dijn + gastspreker (ntb)

Ma 23 nov 2026

Transparantie en openheid

13.15 - 17.15 uur

Utrecht

Annelien de Dijn + gastspreker (ntb)

Ma 30 nov 2026

De ideale democratie

13.15 - 17.15 uur

Utrecht

Annelien de Dijn + gastspreker (ntb)

Waar wordt deze leergang gegeven?

  • De bijeenkomsten vinden plaats op een goed bereikbare, historische locatie in de Utrechtse binnenstad.
  • De leergang wordt uitsluitend fysiek gegeven, online deelname is niet mogelijk.

Hoogleraar & Programmaleider

Prof. dr. Annelien de Dijn

Prof. dr. Annelien de Dijn
  • Deze leergang is direct verbonden aan lopend academisch onderzoek aan de Universiteit Utrecht naar democratische instituties, normen en cultuur. Programmaleider Annelien de Dijn is internationaal erkend expert op dit terrein en doet actief onderzoek naar de historische en hedendaagse kwetsbaarheden van democratieën. De inzichten die in deze leergang worden gedeeld, zijn gebaseerd op zowel gevestigde kennis als actuele onderzoeksbevindingen die nog volop in ontwikkeling zijn.

Praktische vragen?

Ellen Linderhof

Ellen Linderhof

Inhoudelijke vragen?

Prof. dr. Annelien de Dijn

Prof. dr. Annelien de Dijn

Hoe meld ik mij aan?

Leuk dat je interesse hebt in deze leergang. Meld je aan via de gele button.