Impact Assessment Mensenrechten en Algoritmes (IAMA)

Handvatten voor IAMA

Technologie en algoritmes bieden veel kansen voor bedrijven en overheden om hun zaken efficiënter en effectiever in te richten. Er zijn echter ook valkuilen aan verbonden, zeker wanneer beslissingen op basis van algoritmes impact hebben op mensen. Er kunnen dan mensenrechten in het geding zijn.

Impact Assesment Mensenrechten en Algoritmes (IAMA) is bijzonder geschikt voor organisaties die algoritmes gebruiken bij de uitvoering van hun wettelijke taken. Deze cursus is geschikt voor mensen die zich meer in het IAMA willen verdiepen. Het geeft niet alleen handvatten voor het gebruik van het IAMA, maar ook voor het begeleiden van collega’s die aan de slag willen met het instrument.

Doelgroep

Ambtenaren van gemeenten en ministeries, dan wel professionals uit het bedrijfsleven, die zich bezighouden met waarden en technologie.

Leerdoelen

Na afloop van deze cursus:

• Ben je in staat om het IAMA te gebruiken en andere mensen in het gebruik te begeleiden.
• Ben je je bewust van hoe algoritmes publieke waarden kunnen versterken of ondermijnen.
• Kun je ethische knelpunten in algoritmes en AI herkennen en krijg je handvatten om deze te ondervangen.
• Weet je hoe je een ethisch beraadslagingsproces kunt documenteren.
• Kun je bijdragen aan het debat omtrent publieke waarden in datapraktijken.

Deze cursus wordt erkend door stichting CCLTE en levert 6 CAICO punten op.

IAMA als spiegel

Op welke grondrechten wordt inbreuk gemaakt? Hoe groot is de kans dat dit gebeurt? Wat is de impact voor iemand? Staat die impact in verhouding tot het doel van het algoritme? En is de afweging – wel of niet acceptabel – transparant genoeg en goed uit te leggen? Dit is in een notendop de spiegel die het IAMA voorhoudt aan gebruikers van een algoritme.

Deze cursusdag gaat over de geactualiseerde versie van het IAMA die in 2026 gepubliceerd wordt door het Ministerie van Binnenlandse Zaken. De auteurs van het IAMA v2 zijn prof. mr. Janneke Gerards, Iris Muis, Julia Straatman, Max Boiten en Arthur Vankan. Het IAMA is ontwikkeld door Universiteit Utrecht in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken.

Tijdsinvestering

1 dag

Opzet cursus

Tijdens de cursusdag komt allereerst de urgentie aan bod: waarom is controle op algoritmes noodzakelijk? Vervolgens wordt het IAMA geïntroduceerd en stap voor stap uitgelegd. Deelnemers gaan aan de slag met een voorbeeldcasus om zich het IAMA eigen te maken.

Mr. Margje Camps geeft achtergrondinformatie over deel 4 van het IAMA, waarin de grondrechtenafweging plaatsvindt. Ook het begeleiden van assessments met het IAMA wordt behandeld en tips & tricks worden gedeeld.

De cursusdag wordt afgesloten met een uitwisseling tussen de deelnemers en de docenten: best practices komen aan bod als het gaat om het verankeren van digitale ethiek binnen de organisatie.

Studieprogramma

Twee weken voor aanvang van de cursus ontvang je het studieprogramma per e-mail. Heb je niks ontvangen in mailbox (en spambox)? Neem dan contact op met Iris Muis.

Datum en tijd

De volgende editie vindt plaats op vrijdag 17 april 2026.

De dag ziet er als volgt uit:

• 09.00 uur - inloop
• 09.30 uur - start
• 16.30 uur - einde

Locatie

Universiteitsbibliotheek Binnenstad (zaal E.021), Drift 27, Utrecht.

Meer informatie over locatie, route en parkeren.

Toegangseisen

De cursus vereist geen specifieke vooropleiding, maar er wordt uitgegaan van hbo/wo werk- en denkniveau.

Er is plek voor voor minimaal 9 en maximaal 25 deelnemers.

Inschrijftermijn

De uiterste inschrijfdatum voor deze cursus is maandag 6 april 2026.

Certificaat

Na afloop ontvang je een bewijs van deelname.

‘Ik ondersteun collega’s die werken met persoonsgegevens; in onderzoek, onderwijs en bedrijfsvoering. Dat is heel breed en op lang niet alle vragen weet ik direct het antwoord. Meer en meer zie je de ontwikkeling van algoritmes en geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens. De technische kennis daarover ontbeer ik, maar ik moet er wel iets nuttigs over kunnen zeggen in het kader van de AVG. Vooraf was daarom mijn insteek: hoe kan het IAMA mij in mijn werk helpen, als hulpstuk in mijn gereedschapskist.

Daar ben ik ruimschoots in bediend, omdat het IAMA meer vraagt dan alleen ‘wat doe je en waarom?’. Het geeft me begrip van bepaalde terminologie in het werkveld en biedt een breder perspectief. De IAMA-cursus helpt mij een betere gesprekspartner te zijn – de onderzoeker bijvoorbeeld blijft de expert, ik help bij de navigatie langs wet- en regelgeving en ethische kwesties.’