Incompany leergang rechtsstatelijk leiderschap

In het kort
Verbreed je kennis van de rechtsstaat
Versterk de rechtsstatelijke cultuur van jouw organisatie
Leer rechtsstatelijke risico’s tijdig herkennen en aanpakken
Bespreek in intervisie met collega's actuele casussen uit de praktijk
Ontwikkel je persoonlijk rechtsstatelijk leiderschap
Ik heb interesseNeem vrijblijvend contact op en bespreek de mogelijkheden
  • Certificaat
  • Op aanvraag
  • Lessen in Nederlands
  • StartIn overleg
  • Duur5 sessies

Versterk het rechtsstatelijk leiderschap binnen jouw organisatie

De rechtsstaat staat volop in de belangstelling. Hiermee neemt ook de druk op leidinggevenden toe om rechtsstatelijk leiderschap te tonen. Maar wat betekent dit in de praktijk? Hoe kun je de waarde(n) van de rechtsstaat hanteren in je dagelijks werk? En hoe kun je zelf en met je collega’s bijdragen aan een rechtsstatelijke cultuur?

De incompany leergang Rechtsstatelijk leiderschap helpt publieke professionals en leidinggevenden om rechtsstatelijke dilemma’s tijdig te herkennen, bespreekbaar te maken en effectief aan te pakken. Onder begeleiding van topdocenten bespreken we casussen uit jouw organisatie en werk je aan je eigen actieprogramma voor versterking van de rechtsstaat.

Waarom rechtsstatelijk leiderschap?

Publieke organisaties opereren in een omgeving waarin regels, publieke waarden, politieke verwachtingen en uitvoerbaarheid regelmatig met elkaar botsen. Juist dan is rechtsstatelijk leiderschap nodig. Dat vraagt om professionals die:

  • Rechtsstatelijke risico’s vroegtijdig herkennen;
  • Ruimte creëren voor reflectie en professionele tegenspraak;
  • Juridische, bestuurlijke en ethische perspectieven verbinden;
  • Uitlegbare en zorgvuldig afgewogen besluiten nemen;
  • Bijdragen aan een rechtsstatelijke organisatiecultuur.

Deze leergang biedt daarvoor wetenschappelijke inzichten, praktische instrumenten en ruimte om gezamenlijk te werken aan vraagstukken uit de eigen organisatie.

Herken je dit?

De leergang kan onder meer aansluiten bij vragen als:

  • Hoe maken we rechtsstatelijke waarden concreet in beleid en uitvoering?
  • Hoe gaan we om met spanning tussen rechtmatigheid, menselijke maat en uitvoerbaarheid?
  • Hoe herkennen en bespreken we rechtsstatelijke risico’s eerder?
  • Hoe versterken we professionele tegenspraak binnen de organisatie?
  • Hoe bouwen we gezamenlijk aan een open en rechtsstatelijke cultuur?

Tijdens een intake brengen we in kaart welke vragen binnen jouw organisatie centraal staan.

Voor wie?

Deze leergang is bedoeld voor leidinggevenden en medewerkers van:

  • Ministeries
  • Uitvoeringsorganisaties (o.a. Belastingdienst, UWV, IND, DUO, SVB, DJI)
  • Provincie en gemeente
  • Openbaar ministerie
  • Rechterlijke macht
  • Hoge Colleges van Staat

Mogelijke deelnemers zijn onder andere leidinggevenden, beleidsadviseurs, juristen, bestuursondersteuners, programmamanagers, kwaliteitsprofessionals en professionals in uitvoering of toezicht.

Het programma kan worden ingericht voor een bestaand team, een managementgroep, een organisatiebreed ontwikkeltraject of een gemengde groep uit verschillende organisatieonderdelen.

Wat leer je?

Na afronding van de leergang:

  • Heb je een sterker rechtsstatelijk kompas;
  • Heb je kennis van verschillende juridische, bestuurskundige en ethische perspectieven op de democratische rechtsstaat;
  • Kun je de waarde(n) van de rechtsstaat als leidraad hanteren in je rol als maatschappelijk partner, politiek adviseur en publieke manager;
  • Kun je rechtsstatelijke risico’s tijdig herkennen, bespreken en effectief adresseren in je eigen organisatie;
  • Heb je een professionele houding en de praktische vaardigheden voor het verder ontwikkelen van persoonlijk rechtsstatelijk leiderschap.

Prijs

Prijs op aanvraag, afhankelijk van groepsgrootte en programma. Neem contact op voor een offerte op maat.

Open inschrijving

Naast incompany bieden we de Leergang Rechtsstatelijk leiderschap ook aan voor open inschrijving. Wil je op de hoogte blijven? Vul dan het interesseformulier via onderstaande knop.

Ik heb interesse

“Publieke professionals spelen een sleutelrol bij het versterken van de rechtsstatelijke cultuur van de overheid. ”

Prof. dr. Marc Hertogh

Wellicht vind je ook interessant

  • Cursus: Ideologische tegenstellingen in de hedendaagse politiek

    Duik in de aard en herkomst van recente en klassieke politieke ideologieën en pas deze kennis toe op de actuele politiek.

  • Nieuw

    Leergang Weerbare Democratie

    Versterk de democratische weerbaarheid van jouw organisatie en ontwikkel een concreet actieplan hiervoor.

Een programma op maat

De vijf interactieve sessies hieronder vormen de inhoudelijke basis van de incompany leergang Rechtsstatelijk leiderschap. De leergang combineert juridische, bestuurskundige en maatschappelijke perspectieven op de rechtsstaat en helpt deelnemers om een multidimensionaal perspectief op rechtsstatelijk leiderschap te hanteren in hun eigen praktijk.

Daarbij staan drie rollen van de publieke leider centraal: maatschappelijk partner, politiek adviseur en manager binnen de eigen organisatie. Bij een incompanytraject stemmen we de opzet, duur en werkvormen af op de specifieke context, vraagstukken en leerbehoeften van jouw team of organisatie. Zo sluit het programma aan bij de praktijk van de deelnemers en bij de bredere ontwikkelopgave van de organisatie.

Opzet

  • In het eerste deel van elke sessie wordt een inleiding gegeven door een vooraanstaande wetenschapper of een prominente hoofdrolspeler van de democratische rechtsstaat;
  • Het tweede deel van elke sessie staat in het teken van intervisie waarbij de deelnemers met elkaar meedenken over dilemma’s en uitdagingen in de eigen casuïstiek;
  • Alle deelnemers werken tijdens de leergang aan een beknopt actieprogramma voor de versterking van de rechtsstaat binnen hun eigen organisatie. In de laatste sessie presenteren de deelnemers hun actieprogramma tijdens een mini-symposium.

Sessies

  • Sessie 1: Kernwaarden van de democratische rechtsstaat

    Rechtsstatelijk leiderschap begint met een sterk rechtsstatelijk besef. In deze eerste sessie richten we ons daarom op de vraag: Wat bedoelen we eigenlijk met het begrip ‘rechtsstaat’? Hoewel er weinig discussie is over het belang van de rechtsstaat, wordt over de precieze invulling van het begrip wel heel verschillend gedacht. We staan stil bij een ‘thin’ en ‘thick notion’ van de rechtsstaat, we bespreken drie kanten van de rechtsstaat vanuit een burgerperspectief en we verkennen vier lagen van de rechtsstaat. Deze onderwerpen verkennen we niet alleen op basis van de literatuur, maar we kijken met veel actuele voorbeelden ook hoe de kernwaarden van de rechtsstaat uitwerken in de praktijk.

    In het tweede deel van de sessie introduceren we de methode van de ‘rechtsstaat-scan’, die in de rest van de cursus centraal zal staan. Met deze methode leer je om rechts-statelijke risico’s tijdig te herkennen en effectief te adresseren in je eigen werksituatie.

  • Sessie 2: Maatschappelijk partner in de democratische rechtsstaat

    De overheid heeft een belangrijke rol in de samenleving. Daarom zijn publieke leiders ook maatschappelijk partner: ze hebben contact met burger, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere overheden. In deze bijeenkomst staat de schijnwerper op deze rol van publieke leiders. Centraal staat de vraag: wat betekent de democratische rechtsstaat voor deze contacten met de samenleving?

    Deze vraag stellen is eenvoudiger dan hem beantwoorden. De maatschappelijke contacten van publieke leiders kennen immers een grote verscheidenheid. Vanuit rechtsstatelijk perspectief vraagt een onderhandeling met een groot internationaal opererend bedrijf iets anders dan contact met een burger in een kwetsbare positie. Weer anders is het contact met een decentrale overheid of een maatschappelijke organisatie. Om recht te doen aan deze verscheidenheid is een opzet gekozen waarin de docenten de laatste wetenschappelijke inzichten delen en er veel ruimte is om deze kennis te vertalen naar de dilemma’s en uitdagingen uit de eigen praktijk.

  • Sessie 3: Publieke manager in de democratische rechtsstaat

    In deze sessie kijken we naar de rol van ethiek in het ontwikkelen van rechtsstatelijk leiderschap. Wat is de relatie tussen ethiek en rechtsstatelijkheid? Hoe verhouden ethische en juridische normen zich tot elkaar? Hoe kunnen publieke managers mogelijke spanningen tussen deze normen navigeren in de organisatie? En hoe ga je om met ‘morele buikpijn’ over rechtsstatelijke onderwerpen?

    In het eerste deel van de sessie staan we stil bij het belang van ruimte voor morele reflectie en dialoog. We introduceren verschillende manieren om het morele leervermogen van een organisatie te versterken. In het tweede deel van de bijeenkomst maken deelnemers kennis met het ‘Utrechtse stappenplan’ voor moreel beraad. We selecteren samen een casus met een ethisch/rechtsstatelijk dilemma en werken deze uit aan de hand van het stappenplan. We sluiten af met een vooruitblik op de wijze waarop deelnemers moreel gespreksleiderschap kunnen integreren in hun rol als publieke manager.

  • Sessie 4: Politiek adviseur in de democratische rechtsstaat

    In deze sessie verkennen we verschillende rechtsstatelijke dilemma’s in politiek-bestuurlijke verhoudingen. Hierbij bespreken we de laatste inzichten uit internationaal bestuurskundig onderzoek en besteden we uitgebreid aandacht aan ambtelijke verhoudingen en politieke en maatschappelijke gevoeligheden.

    Wat is bijvoorbeeld de rol van de ambtenaar bij rechtsstatelijke uitdagingen? En in hoeverre kunnen en moeten ambtelijke neutraliteit en loyaliteit nog steeds de hoeksteen zijn van de politiek-bestuurlijke verhoudingen?

  • Sessie 5: Mini-symposium

    We sluiten de leergang af met een mini-symposium. Op deze dag presenteren de deelnemers hun actieprogramma in een korte pitch en gaan we in gesprek met enkele prominente hoofdrolspelers van de democratische rechtsstaat.

Docenten

De leergang wordt verzorgd door experts op het gebied van rechtsstaat, leiderschap en ethiek van publieke professionals van het departement Rechtsgeleerdheid, het departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) en het Ethiek Instituut van de Universiteit Utrecht.

Programmaleider

Prof. dr. Marc Hertogh

Prof. dr. Marc Hertogh

  • Marc Hertogh is hoogleraar Maatschappelijke en institutionele dimensies van de rechtsstaat aan de Universiteit Utrecht. Daarnaast is hij hoogleraar Rechtssociologie aan de Rijksuniversiteit Groningen.

    Marc Hertogh is tevens plaatsvervangend voorzitter van de Staatscommissie rechtsstaat.

  • Bekijk profiel

Programmaleider

Mr. dr. Wubbo Wierenga

Mr. dr. Wubbo Wierenga

  • Wubbo Wierenga is universitair docent staatsrecht aan de Universiteit Utrecht. Zijn onderzoek richt zich op de werking van de rechtsstaat binnen de overheid. Daarvoor combineert hij inzichten en onderzoeksmethoden uit het staatsrecht en de bestuurskunde.

  • Bekijk profiel

Docent

Prof. dr. Henk Kummeling

Prof. dr. Henk Kummeling

  • Prof. dr. Henk Kummeling is hoogleraar vergelijkend staatsrecht aan de Universiteit Utrecht en voormalig rector magnificus. Hij is expert op het gebied van staats- en bestuursrecht, met een bijzondere focus op de rol van instituties in een open samenleving en de verbinding tussen universiteit en maatschappij.

  • Bekijk profiel

Docent

Prof. mr. dr. Hanneke van Eijken

Prof. mr. dr. Hanneke van Eijken

  • Prof. mr. dr. Hanneke van Eijken is hoogleraar Rechtsstaat en democratie. Ze is de eerste hoogleraar die is benoemd in het kader van de Alex Brenninkmeijer wisselleerstoel.

  • Bekijk profiel

Docent

Dr. Maurits de Jongh

Dr. Maurits de Jongh

  • Maurits de Jongh is universitair docent aan het Ethiek Instituut van de Universiteit Utrecht en co-directeur van PPE Utrecht. Hij doet onderzoek naar de ethiek van staatsmacht, met bijzondere aandacht voor de rol van publieke waarden in beleid en bestuur.

  • Bekijk profiel

Meer lezen?

Meer weten over rechtsstatelijk leiderschap? Lees de blog van het Montaigne Centrum voor Rechtsstaat en Rechtspleging.