Zij-instroom in beroep-traject

  • Lesbevoegdheid
  • Subsidie
  • Lessen in Nederlands
  • LocatieUtrecht
  • Start1 februari 2026
  • Duur2 jaar
  • ECTS60 EC

Eerstegraads lesbevoegdheid

Als zij-instromer in beroep sta je direct als docent voor de klas en combineer je (betaald) werk met het Zij-instroom in beroep-opleidingstraject (ZIB). Je school kan een zij-instroomsubsidie voor je aanvragen.

Als zij-instromer in beroep volg je een opleidingstraject voor het behalen van de eerstegraads lesbevoegdheid dat wordt afgesloten met de zogenaamde bekwaamheidsverklaring (certificaat). Het ZIB-traject is geen officiële masteropleiding waarmee je een mastergraad verwerft. Na het behalen van het certificaat mag je als zij-instromer wel de titel doctorandus (drs.) voeren.

Schoolvakken

Het ZIB-traject leidt docenten op in de volgende schoolvakken:

  • aardrijkskunde

  • algemene economie

  • biologie

  • Duits

  • Engels

  • filosofie

  • Frans

  • geschiedenis

  • godsdienst en levensbeschouwing

  • informatica

  • kunstgeschiedenis

  • maatschappijleer en maatschappijwetenschappen

  • muziek

  • natuurkunde

  • Nederlands

  • scheikunde

  • Spaans

  • wiskunde

Voorwaarden

Je kunt je als zij-instromer in beroep aanmelden als:

  • je in het bezit bent van een wo-bachelor en master of doctoraal dat aansluit bij het schoolvak waarin je les wilt geven;
  • je een baan hebt in het voortgezet onderwijs in het schoolvak waarvoor je je wilt aanmelden;
  • de school waar je werkzaam bent gebruik wil maken van de zij-instroom in beroep subsidieregeling.

Voorlichting bijwonen

De Universiteit Utrecht organiseert meerdere keren per jaar zowel open dagen als voorlichtingen voor geïnteresseerden in een carrière in het voortgezet onderwijs. Overweeg jij een loopbaan in het onderwijs?

Bezoek dan de Master’s Open Day of een van de voorlichtingen! Ook kun je je aanmelden om een dag(deel) mee te lopen op een school en kun je al je vragen over het leraarschap en de opleiding stellen.

Meer informatie over voorlichtingen

Leraar Nederlands voor niet-Neerlandici

Wil jij leraar Nederlands worden? Ben jij geen neerlandicus, maar heb je wel een afgeronde universitaire masteropleiding of doctoraal in de Geesteswetenschappen, letteren of in een talig vakgebied zoals rechten? Of heb je al een academische master in de Geesteswetenschappen én een eerstegraads lesbevoegdheid in een ander schoolvak dan Nederlands?

Lees hier wat er mogelijk is om jouw eerstegraads onderwijsbevoegdheid in het schoolvak Nederlands te behalen.

Startdata

Het Zij-instroom in beroep-traject start twee maal per jaar, in september en februari.

Leuk dat je interesse hebt in het Zij-instroom in beroep traject! Je kunt je aanmelden als:

  • je in het bezit bent van een wo-bachelor en master of doctoraal dat aansluit bij het schoolvak waarin je les wilt geven;

  • je een baan hebt in het voortgezet onderwijs in het schoolvak waarvoor je je wilt aanmelden;

  • de school waar je werkzaam bent gebruik wil maken van de Zij-instroom in beroep subsidieregeling.

Toelating en aanmelden in 3 stappen

  • 1. Aanmelding bij de lerarenopleiding

    Je meldt je aan als potentieel zij-instromer bij de opleiding door het invullen van dit formulier. Na ontvangst van dit formulier zal de opleiding jou en jouw school de benodigde informatie over de verdere procedure toesturen.

    Twijfel je of je het zij-instroomtraject wilt gaan doen of heb je nog geen aanstelling als docent in het voortgezet onderwijs, maar wil je wel vrijblijvend je toelaatbaarheid voor het zij-instroomtraject laten bepalen? Vul dan het formulier ‘Toetsing vakinhoudelijke toelaatbaarheid zij-instroomtraject in. Het Zij-instroombureau streeft ernaar je binnen 20 werkdagen op de hoogte te brengen van de beoordeling. Let op! Je bent zelf verantwoordelijk voor een tijdige en complete aanmelding, ook als het besluit over je toelaatbaarheid onverhoopt langer op zich laten wachten dan 20 werkdagen.

  • 2. Geschiktheidsonderzoek

    Het opleidingstraject start met een geschiktheidsonderzoek. Aan de hand van een portfolio wordt je vakinhoudelijke voorkennis gecontroleerd. Daarnaast wordt een assessment uitgevoerd door middel van een lesbezoek en een interview. In een rapport wordt vervolgens vastgelegd welk traject moet worden afgelegd om aan de einddoelen van de opleiding (de wettelijke bekwaamheidseisen) te voldoen. In overleg met docenten en vakdidactici van de lerarenopleiding van de Universiteit Utrecht wordt vervolgens vastgesteld hoe je opleidingstraject er uit zal komen te zien. Mogelijk kan op basis van zogenaamde EVC’s (Eerder Verworven Competenties) het programma versneld worden afgerond.

  • 3. Registratie bij de Universiteit Utrecht

    Zodra je het geschiktheidsonderzoek hebt afgerond en weet wanneer je aan jouw opleidingstraject wil beginnen, mail je naar ZIB.gst@uu.nl. Dan ontvang je verdere informatie over het starten van jouw opleidingstraject en de administratieve procedures.

Deadlines voor aanmelden

Deadline voor aanmelding start opleiding in augustus: 1 april
Deadline voor aanmelding start opleiding in februari: 15 oktober

Heb je vragen over de cursus, neem dan contact op met de Graduate School of Teaching via: ZIB.gst@uu.nl.

Inhoudelijke vragen

Heb je (inhoudelijke) vragen over bijvoorbeeld: studiekeuze, het studieprogramma, toelating en aanmelden, aanvraag vrijstellingen etc? Neem dan contact op met een van onze studieadviseurs, Alice Bor of Corneline van Staalduinen via: studieadviseur.gst@uu.nl.

Telefonische afspraak

Je kunt ook een telefonische afspraak van 10 minuten maken:

  • Maandag 14.00-15.00 uur (Alice)
  • Dinsdag 10.00-11.00 uur (Corneline)
  • Woensdag 14.00-15.30 uur (Alice)
  • Donderdag 10.00-11.00 uur (Corneline)

Boek je afspraak van 10 minuten.

Aan de slag als leraar

Na de opleiding heb je een eerstegraads onderwijsbevoegdheid in het voortgezet onderwijs. Dat betekent dat je aan de slag kunt in alle klassen van het voortgezet onderwijs (vmbo/havo/vwo), het mbo én het volwassenenonderwijs.

  • Verhalen uit de praktijk

    “Dit is werk dat er echt toe doet.”

    Na mijn studie Nederlands - toen nog doctoraal - heb ik jarenlang als communicatieadviseur gewerkt. Op een gegeven moment wilde ik niet meer alleen achter een computer zitten en me bezighouden met het werk van anderen. Ik wilde met mensen te werken en onderdeel zijn van het primaire proces. Ineens viel het kwartje: leraar worden. Ik schreef me in voor de master LHVO Nederlands.

    De kans om te oefenen
    Ik begon direct met stagelopen. Na twee weken observeren stond ik al voor de klas. Gelukkig kreeg ik goede begeleiding vanuit de stageschool en volop mogelijkheden om te oefenen. Die ruimte heb je ook nodig. Er zijn zoveel situaties waar je als docent gelijk iets mee moet en er is weinig tijd om na te denken. Daar word je beter en sneller in naarmate je meer ervaring opdoet.

    In hetzelfde schuitje
    Naast mijn stage had ik één dag per week college op de universiteit. Dan zag ik ook mijn medestudenten. Ik voelde direct aansluiting, ook al was het merendeel van mijn klasgenoten een stuk jonger. Je volgt allemaal dezelfde studie en zit in hetzelfde schuitje, dat schept een band. De werkdruk is best hoog, ik was echt fulltime met de studie bezig. Ook al geef je nog niet veel lessen, je bent in het begin gewoon meer tijd kwijt met de voorbereiding. Daar komt op den duur meer routine in.

    “Tijdens mijn stage kreeg ik de ruimte om veel te oefenen.”

    Net als autorijden
    Vorig jaar ben ik afgestudeerd en nu sta ik vier dagen voor de klas. Het is hard werken, maar er gebeurt ook altijd wat. Je bent met zoveel dingen tegelijk bezig. Je wilt je verhaal vertellen, bent aan het opletten dat leerlingen zich aan de regels houden en of er geen vervelende dingen onderling gebeuren. Ik vergelijk het met autorijden; in het begin vraag je je af hoe je het ooit allemaal tegelijkertijd kunt doen: schakelen, remmen, gasgeven en je omgeving in de gaten houden. Toch wordt het op een gegeven moment een soort automatisme. Het rijden heb ik onder de knie, nu moet ik kilometers maken.

    Contact met collega’s
    Je werkt als docent best veel alleen, maar we zijn als sectie Nederlands verantwoordelijk voor doorlopende leerlijnen en ontwikkelen samen een programma. Ik maak mijn eigen lessen en denk na over hoe ik iets kan aanpakken, maar als ik twijfel is er altijd wel een andere docent bij wie ik kan aankloppen voor advies. Het contact met mijn collega’s is goed. Dat vind ik ook belangrijk. Laatst heb ik met een paar docenten bij iemand thuis examens nagekeken. Dat is handig én gezellig.

    Werk dat ertoe doet
    Ik hoopte dat het onderwijs niet zou vervelen en dat blijkt helemaal te kloppen. Het voldoet echt aan mijn verwachtingen. Ik heb nooit een saaie dag en het contact met pubers is ontzettend leuk. Dit is echt werk dat ertoe doet. Eigenlijk is het gek dat er een lerarentekort is.

    Karin Smeets is alumna van de opleiding LVHO Nederlands (Zij-instroom in beroep-traject) en is docente Nederlands op een middelbare school.

Klaar voor de stap?

Overweeg jij de overstap naar het onderwijs? Of weet jij al dat je gaat overstappen? Dan is speciaal voor jou dit platform om je voor te bereiden op het leraarschap ontwikkeld waar enthousiaste leraren in spé, die de stap al hebben gezet, al hun tips en ervaringen graag met jou delen.

Subsidie

De school kan als werkgever zij-instroomsubsidie aanvragen om het geschiktheidsonderzoek en de opleidings-/begeleidingskosten te betalen. Meer informatie: Zij-instroomsubsidie

Daarnaast zijn er ook nog andere subsidiemogelijkheden. Raadpleeg hiervoor de volgende websites:

Andere subsidies
Regelingenhulp leraren

Kosten

De kosten voor het geschiktheidsonderzoek bedragen €2.600. De kosten voor het opleidingstraject zijn afhankelijk van het totale studieprogramma. De school kan deze kosten betalen uit de Zij-instroomsubsidie.
N.B. Als de zij-instroomsubsidie niet wordt toegekend, brengt de Universiteit Utrecht het instellingstarief in rekening.